آندرو جي . نيومن (مترجم: ابوطالبى / امين / شكر اللهى)
27
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى)
7 روايت از روايات بابهاى نخست اين كتاب تأكيد مىكنند كه ذات خداوند جز در چهارچوب فهم و درك خودش نمىگنجد . در يكى از اين روايات ، كه از على بن ابراهيم از پدرش از طريق هشام بن حكم نقل شده است ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] مىفرمايند : « خداوند چيزى است كه با ساير اشيا تفاوت دارد . . . جسم و صورت ندارد . . . و با حواس پنجگانه درك نمىشود . . . » ( ص 63 ، ح 6 ) [ در برخى روايات ] از بحث دربارهء « كيفيات خداوند » نيز نهى شده است ( 92 - 94 ) و 12 روايت ، امكان رؤيت خداوند را رد كردهاند ، ( ص 95 - 98 ) در روايتى منقول از على بن ابراهيم از طريق عبد اللّه بن سنان و در روايتى ديگر ، منقول از عدهاى مرتبط با برقى - به ترتيب - از قول امام پنجم و ششم [ عليهما السّلام ] نقل شده كه چنين رؤيتى فقط در قلب « به واسطهء حقايق ايمان » ممكن است . ( ص 97 ، ح 5 . 6 ) در اولين روايت از اين دو روايت ، امام عليه السّلام نفى مىكنند كه « قياس » يا مراجعه به حواس انسان مساعدتى در اين فرايند داشته باشد . در 8 حديث ديگر ، ائمّه [ عليهم السّلام ] اين عقيده را نيز ، كه خداوند داراى جسم يا صورت است ، رد كردهاند . 3 حديث از طريق هشام بن حكم روايت شدهاند كه در يكى از آنها ، به نقل از احمد بن ادريس اشعرى از محمّد ابن عبد الجبّار از طريق على بن ابى حمزه ثمالى روايت شده است كه امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] اين قول هشام بن حكم را كه ائمّه [ عليهم السّلام ] گفتهاند : « خداوند داراى صورت است » ، با صراحت رد كردهاند ( ص 104 ، ح 1 ؛ همچنين ر . ك . ص 104 - 106 ، ح 7 . ) در 15 حديث در چند باب متفاوت ( ص 107 - 112 ) ائمّه بين ذات خود و خداوند و صفاتى كه در توصيف يا بحث مربوط به هر فعلى از افعال خداوند ممكن است مورد استفاده قرار بگيرند ، و اسامى خداوند كه از آنها گرفته شده است ، فرق مىگذارند . ( ص 310 - 311 )